Ana Menü

Yatırımların yükselen yıldızı; Anadolu Kentleri

Gelişen kentlerin yatırım fırsatlarını sektör temsilcileri ile buluşturmak amacıyla hayata geçirilen ‘Gelişen Kentler Zirvesi’nin 8’incisi Erzurum’da düzenlendi. GYODER’in düzenlediği zirvede Erzurum’un yatırım potansiyeli ele alınırken, Anadolu kentlerine yatırımların artırılması gerektiği vurgulandı. Zirvede, artık ülkelerin değil, şehirlerin yarıştığına dikkat çekildi.

Gamze ÇALIŞKAN

Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği’nin (GYODER), Erzurum Büyükşehir Belediyesi iş birliği ile düzenlediği ‘Gelişen Kentler Zirvesi-Erzurum’; Erzurum Valisi Seyfettin Azizoğlu, Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen, Erzincan Belediye Başkanı Cemalettin Başsoy, Gümüşhane Belediye Başkanı Ercan Çimen, Erzurum

Aziziye Belediye Başkanı Muhammed Cevdet Orhan ve GYODER Başkanı Doç. Dr. Feyzullah Yetgin’in katılımıyla gerçekleşti. Sabah Gazetesi Yazarı Şeref Oğuz’un moderatörlüğünü yaptığı zirvede, Ekonomist, Varlık Fonu Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Kerem Alkin, Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı (KUDAKA) Genel Sekreteri Prof.

Dr. Osman Demirdöğen, Erkonut Yönetim Kurulu Başkanı Selami Keskin, Polat Holding Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Polat’ın yanı sıra, İstanbul ve bölgede faaliyet gösteren iş dünyası ve gayrimenkul sektörünün temsilcileri, yatırımcılar ve uzmanlar, Erzurum’u tüm yönleriyle masaya yatırdı.

Zirvenin açılış konuşmasını yapan Erzurum Valisi Seyfettin Azizoğlu, “Erzurum, üç saatlik uçuş mesafesinde 300 milyon insanın yaşadığı bir coğrafyanın ticaret ve kültür merkezidir. Anadolu'nun kapısıdır. Doğu’dan Batı’ya geçecek herkes bu coğrafyadan geçmek zorundadır. İpek Yolu’nun kavşağıdır. Böyle bir şehir bugün yeniden şahlanmaya başlamıştır. Erzurum, Doğu'nun en büyük sanayi şehri olacaktır. Bunu da kimse engelleyemeyecektir. Bugün Erzurum’da Hükümetimizin ortaya çıkardığı cazibe merkezleri projesi kapsamında yurt içi ve yurt dışından çok büyük yatırımcılar geldiler. Yakın zamanda yatırımların temellerini atacaklar.

 

“6 milyarlık yatırım yapılacak”

Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen, konut, inşaat, turizm ve sanayi alanında yeni yatırımlara hazırlandıklarını söyleyerek, "Göreve geldiğimizden itibaren 2.5 milyar TL'lik yatırım gerçekleştirdik. Şehrin tarihi yapılarını restore etmek ve gecekonduları dönüştürmek için çalışıyoruz. 2018 yılının sonuna kadar bu kapsamda 2 bin konutu teslim edeceğiz. Şehrimizin sahip olduğu krom, magnezyum gibi madenler sayesinde 6 milyar liralık sanayi tesisi yatırımı için müracaat geldi" açıklamasını yaptı.

Sekmen, şehirlerin gelişimi ve dönüşümünün önemli olduğunu belirterek, “Bugün büyükşehirlerde yaşanan sıkıntıları, sorunları hep görüyoruz. Ancak büyük yatırımların hala oralara yapıldığını da görüyoruz. Büyük şehirlerin dışında Anadolu’daki diğer kentlerimizi de düşünmek buraları da geliştirmek dönüştürmek gerekiyor. Hatta buralarda tarih var, kültür var. Bunların da yeniden restorasyonu yapılarak yaşatılması, günümüze kazandırılması gerekiyor. Yine bu şehirlerin en önemli sorunlarından bir tanesi göç sorunudur. Bu sorunu nasıl durdurabiliriz. Bu şehirlerimizin cazip hale getirilmesi lazım ki, yaşayan insanlar burada yaşamaya devam etsinler. Hatta yaşayanlar mutlu huzurlu olduğu gibi giden insanlarımız geri dönsünler. Başka vilayetten insanlar da buraya gelsinler. Onun için bu şehrimizde önce tarihi eserleri öne çıkarmamız gerekiyor. Biz Erzurum’da korunan tarih, değişen, dönüşen Erzurum diye bir slogan geliştirerek önce tarihi eserleri günümüze kazandırmaya gayret ediyoruz. Yine şehrin çöküntü alanları var. Kentsel donuşum dediğimiz süreçte buraların korunması, çevresinin de o mimariye uygun yeniden inşası gerekiyor” ifadelerinde bulundu.

 

“Erzurum, üç yıl içerisinde göç alan şehir olacak”

Erzurum’u sadece kışın değil yazın da dopdolu bir şehir haline getirdiklerini dile getiren Sekmen, “Yüksek irtifada kamp merkezleri oluşturduk. Bu yıl 100 futbol kulübünü şehirde misafir ettik, oteller yetmez hale geldi. Yine eğitim, sağlık, turizm gibi imkanları öne çıkarmak gerekiyor. Ayrıca bu şehirde yer altı zenginliklerimiz var. Burada termik santral kurulabilir. Burada bu madenler değerlendirilebilir. Hatta petrol, doğalgaz boru hatları şehrimizden geçiyor. Dedik ki burada rafineri, petrokimya tesisleri kurulabilir. 4-5 firma burada rafineri, petrokimya tesisleri kurmak üzere yoğun gayret gösteriyor. Demek ki yaşamı olmayan şehir söz konusu değil. Yaşamı mutlaka her yerde oluşturabiliriz. Ama yeter ki bunları değerlendirelim, ortaya çıkaralım. Bu vesile ile GYODER’in böyle bir toplantıyı Erzurum’da yapmasından dolayı mutlu olduğumu ifade ediyorum. Bir de şunu iddia ediyorum; Erzurum 3-4 yıl içerisinde göç veren değil göç alan bir şehir olacak. Burada yaşayan insanlar, mutluluk, huzur ve saadet içinde yaşayacak” diye konuştu.

 

“Türkiye sadece büyük şehirlerden ibaret değil”

GYODER Yönetim Kurulu Başkanı Doç. Dr. Feyzullah Yetgin, Türkiye’nin Gayrimenkul Platformu GYODER olarak, 8’incisini Erzurum’da gerçekleştirdikleri ‘Gelişen Kentler Zirvesi’nin, gayrimenkul sektörü ve iş dünyası adına değerli bir buluşmaya vesile olduğunu belirtti. Yetgin, konuşmasını şöyle sürdürdü: “Gayrimenkul sektörünün çatı örgütü olarak, Gelişen Kentler Zirvesi’ni, ‘Türkiye sadece büyük şehirlerden ibaret değil. Topyekun bir büyüme ve gelişime ihtiyaç var’ sözünü ilke edinerek hayata geçirdik. Bu amaç doğrultusunda Gelişen Kentler Zirvesi’ni Bursa, Konya, Gaziantep, İzmir, Samsun, Kayseri ve Balıkesir’den sonra şimdi de Erzurum’da düzenlemenin mutluluğunu ve gururunu yaşıyoruz. Ülkemizin ve sektörümüzün sahip olduğu büyük potansiyeli en doğru şekilde değerlendirmek ve küresel rekabet koşullarında güçlü bir pozisyona sahip olacak stratejiler geliştirilmesine onculuk etmek, en önemli ve öncelikli hedefimiz olacaktır.” 

“Anadolu’daki kentlerimiz büyük fırsatlar sunuyor”

Türkiye gayrimenkul sektörünün, her gecen gün büyüyüp geliştiğini vurgulayan Yetgin, “Gelişmeleri değerlendirerek, 2010 yılından bu yana Gelişen Kentler Zirvesi’ni düzenliyoruz. Sektörümüz acısından ‘Gelişen Kentler’ kavramı büyük önem taşıyor. Biz de İstanbul, Ankara gibi metropoller dışında, gelişmekte olan şehirlerimizin de ülkemizin gelişimi ve değişimi acısından çok önemli olduğuna inanıyoruz. Aynı zamanda bu kentlerimizin yatırım anlamında büyük fırsatlar sunduğunu düşünüyoruz. Bugün Erzurum, yakın cevreden göç aldığı gibi Türkiye’nin en çok göç veren illeri arasında yer alıyor. Erzurum nüfusunun yarısından fazla Erzurumlu İstanbul’da yaşıyor. Oysa sahip olduğu konumuyla, başta kış turizmi olmak üzere, kültür, doğa ve termal turizmi gibi doğal zenginliklerin kenti Erzurum, çok daha fazlasını, çok daha iyisini hak ediyor. Biz GYODER olarak, kamuoyu, medya ve iş dünyasının desteği ve ilgisini fazlasıyla hak eden bu kadim kentimize olan inancımızı göstermek için buradayız” diye konuştu.

Başta kış turizmi olmak üzere, kültür, doğa ve termal turizmi gibi doğal zenginliklerin kenti Erzurum’un, daha fazlasını, daha iyisini hak ettiğini savunan Yetgin, “Biz gittiğimiz şehre, o kentle ilgili hazırlanan detaylı bir raporla gidiyoruz. Bu raporda, birçok kuruluşun, o şehir ve o bölgeyle ilgili verdiği rakamları, hatta bazı ham bilgileri veri haline dönüştürüp bir rapor haline getiriyoruz. Böylece yatırımcılara müthiş bir perspektif sunuyoruz. İşte Erzurum’a da böyle bir raporla geldik. ‘Erzurum İli Yatırım Alanları Vizyon Raporu’, kente ışık tutacak çok değerli bilgi ve değerlendirmeler içeriyor. Bu araştırma raporunda da gördük ki; Doğu Anadolu ile Karadeniz’i birbirine bağlayan yeni ulaşım projeleri, Erzurum’un, üretim istihdam ve turizm acısından da bir cazibe merkezi olmasına katkıda bulunuyor. Bu önemli projelerin her biri Erzurum’un stratejik konumunu ve önemini daha da artırırken, kenti bölgenin yükselen yıldızı haline getiriyor” ifadelerinde bulundu. 

“Cazibe Merkezi Programı, kentin gelişimine katkıda bulunacak”

GYODER’in, ‘Erzurum İli Yatırım Alanları Vizyon Raporu’nda yer alan bazı bilgileri de katılımcılarla paylaşan Yetgin, şunları söyledi: “Halkın yaşam memnuniyeti ve mutluluk algısı birçok ekonomik ve sosyal koşula bağlı bulunuyor. Raporumuzda yer alan Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) yaşam memnuniyeti araştırması sonuçlarına göre, ülke genelindeki mutluluk düzeyi yüzde 61,3 iken, Erzurum’da mutluluk oranı yüzde 65,7 olarak tespit edilmiş. Erzurum’daki mutluluk oranının Türkiye ortalamasının üzerinde çıkması, Erzurumlular’ın bu kentte yaşamaktan memnun olduğunu gösteriyor. Bu sonuçlar aynı zamanda Erzurum’un gelişimi için umut vadediyor.”

 

“Ülkeler değil, şehirler yarışıyor”

Zirveye konuk konuşmacı olarak katılan Ekonomist, Varlık Fonu Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Kerem Alkin, ‘Türkiye ve Erzurum ekonomisi ve gayrimenkul sektörüne dair değerlendirmelerini aktardı. Alkin, konuşmasında şunları söyledi: “Dünya Bankası’nın çok önemli bir raporu var. Bu rapor 21’inci yüzyılda kalkınmanın ve iktisadi büyümenin nereden geleceğine dair. Artık ülkelerden çok şehirlerin, ülkelerin kalkınması ve büyümesine katkı sağlayacağı çok yeni bir süreçten söz ediyoruz. Ulkeler değil, şehirler yarışıyor. Peki küresel rekabet acısından baktığımızda, ister Erzurum, ister başka bir ilimiz olsun acaba Türkiye’deki bir şehrin dünyada rekabet acısından önemli bir yeni konumlandırma surecine girmesi hangi kriterlere bağlı diye baktığımızda dört temel kriter görüyoruz. Birincisi, şehrin beşeri sermaye ve yaşam kalitesi ile ilgili avantajları ve bu avantajları çok daha büyük miktarda yatırım çekme amacıyla kullanılması. Şehirlerinizi eğer dünya ile entegre hale getirmek ve yabancı yatırımı istiyorsanız, yabancı sermaye ile gelecek insanların da kültürüne hitap edecek sosyal dokuları şehrin içine yerleştirmeniz gerekiyor. Tiyatro, sinema, gece kulübü, disko gibi. Çünkü herkesin yaşam tarzı farklı. İstanbul’u, dünyada 11’inci sırada 9.4 milyon turist ağırlama özelliğine getiren de aslında bu yönüdür. İstanbul’da dünyanın her yerinden

herkesin mutlaka kendine yönelik bir eğlence bulma imkanı var. İkinci konu markalaşma becerisini ortaya koyması gerekiyor. Yeni projeler, yeni ürünler ortaya çıkarması çok önemli. Şehirleri birbirinden ayrıştıran en temel unsur, erişilebilirlik. Karayolu demiryolu ve havayoluyla ulaşımın güçlendirilmesi, elektronik haberleşme altyapısı, internet kullanımı bir ilin rekabeti acısından çok önemli. Organize ve iyi bir liberal ekonomi olmak istiyorsanız bunun içine doğru planlama yerleştirebilirsiniz. Türkiye’nin artık yeni bir kalkınma modeline ihtiyacı var. Yoğun bir şekilde buna çalışıyoruz. İkinci sıçramayı mutlaka yerelden bütüne gerçekleştirmemiz gerekiyor. O yüzden ilgililere çok fazla görev düşüyor.”

 

“Erzurum potansiyelinin farkında

Kente ışık tutacak güncel bilgiler içeren ‘Erzurum İli Yatırım Alanları Vizyon Raporu’nun sponsorluğunu ise Eva Gayrimenkul Danışmanlık ile Epos Gayrimenkul Değerleme Danışmanlık üstlendi. Rapor Eva Gayrimenkul Danışmanlık Değerleme Genel Müdürü Cansel Turgut Yazıcı ve Epos Gayrimenkul Değerleme Danışmanlık Yönetici Ortağı Neşecan Çekici tarafından sunuldu. Neşecan Çekici ve Cansel Turgut Yazıcı, “Erzurum denince bizim aklımıza, potansiyeli git gide artan, gelişime acık bir şehir geliyor” diyerek başladıkları sunumlarında, Erzurum ile ilgili şu değerlendirmeyi paylaştılar:

“Erzurum’da ekonominin ana oyuncuları; tarım-hayvancılık, hizmet ve inşaat. Kış turizmi, termal turizm ve av turizmi kent için önemli. İstihdam yaşında gençler yaşlılara göre daha on planda. Ekonomide inşaat ve ticaret önemli. İşgücüne katılım ve işsizlik rakamlarında Türkiye ortalamaları ile paralel verilere sahip. Nüfus artışı Türkiye ortalamasının altında. Öğrenci ve öğrenci ekonomisi kent için önemli. Sağlık, bölgede dikkat çeken bir unsur. Markalı konut trendinde yükseliş var. Ticari gayrimenkuller içinde potansiyeli en yüksek alan sanayi ve lojistik binalar. Kış turizmi, termal turizm ve spor turizminin gelişmesinden doğan konut ihtiyacı artıyor. Şehir beş ayrı merkezde 23 ili kapsayan Cazibe Merkezleri Programı’nın merkezi.” Erzurum’un potansiyelinin farkında olan ve bunun için de uğraşan bir şehir olduğunu ve doğru planlama ile geliştiğinin altını çizen Çekici ve Yazıcı, kentin geleceğine yönelik öngörülerini ise şöyle sıraladılar:

“Erzurum, özellikle bölgesindeki çevresindeki projeler ile önemli bir gelişme gösterecek. Körfez geçişi, Erzincan-Erzurum yüksek hızlı tren hattı. Ovit Tüneli ve KOP Geçidi, Kars-Tiflis-Bakü demiryolu hattı Erzurum’u etkileyecek birincil projeler olacak. Erzurum, ulaştırma ve lojistik alanları ile sanayi için yeni gelişme alanı olacak. Erzurum, termal kaynakları ile hem enerji hem de turizm alanında önemli yatırım olanakları sunacak. Kış turizmi ve termal turizm, önümüzdeki yıllarda daha da gelişecek, hem otel hem konut talebini artıracak. Palandöken Lojistik Koyu ve çevresinde lojistik yatırım olanakları artacak. 2023 yılına kadar 61 bin yeni konut-daire ihtiyacı doğacak. Konut ihtiyacının önemli bir bolumu kentsel donuşum ve yenileme kaynaklı olacak. Her yıl artan yükseköğretim öğrenci sayısı ile şehirde yeni yurtlara ihtiyaç duyulacak. Son üç yılda büyük şehirlerle yarışabilecek markalı konut projeleri, kenti konut yatırımı acısından daha da cazip hale getirecek” açıklamasında bulundular.

 

61 bin yeni konut

Zirve için hazırlanan Erzurum Yatırım Alanları Vizyon Raporu'na göre şehirde 2023 yılına kadar 61 bin yeni konuta ihtiyaç var. Raporda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın şehirde 97.11 hektar alanı riskli ilan ettiği belirtildi. Bu alanda 4 bin 943 bina var. Öte yandan Erzurum Büyükşehir Belediyesi ise 24 bölgede donuşum için çalışıyor. Bu alanlarda 105 bin nüfus, 8 bin 100 bina var. Şehirde markalı konut oluşumlarının 2014'te başladığını belirten rapora göre konutların metrekare satış fiyatları bin 800 ile 2 bin 200 TL arasında değişiyor. Metropollerde bir konutun kendini amorti etme suresi 20 yılı bulurken bu rakam Erzurum'da 10 yıla kadar düşüyor. 2016'da nüfus artış hızının yüzde - 0.4 olduğu Erzurum'da 2023 yılında nüfusun yaklaşık 800 bine ulaşacağı öngörülüyor. 

“Güven bunalımı var, 2018 zor geçebilir”

Polat Holding Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Polat ise, sektöre yönelik yaptığı değerlendirmelerde konut satışlarına dikkat çekti. Polat, gelecek yılın ortalarında satışlarda büyük sorunlar yaşanabileceğine dikkat çekti. Büyük firma sahiplerinin satışların iyi olmadığı ve bu durumun nakit sıkıntısına dönüşebileceğini söylediklerini ileten Polat, önlem alınmaması durumunda piyasasının 2018 ortasında büyük sıkıntılar yaşayabileceğini söyledi. Polat, şunları kaydetti:

“Gayrimenkulcülere sorduğunuzda satışlar çok iyi gözüküyor ancak bunlar 3-4 bin TL metrekare fiyatı olan alanları kapsıyor. Kent merkezinde yapılan çok fazla büyük proje var. Referandumdan sonra artık ortamın daha da sakinleşeceğini ve satışların daha iyi olabileceğini duşunduk. Alıcı için müthiş bir dönemdeyiz. Fakat bütün yatırımcılarla konuştuğumda satışların iyi olmadığını ve nakit akışının etkilediğini soyluyorlar. Bu durumda firmaların sıkıntıya düşebileceği belirtiliyor. Şu anda mevduat faizleri yüzde 14 olduğu için yatırımcı gayrimenkul almak yerine, faize para yatırıyor. 2016 başından beri güven bunalımı var, insanlar döviz ve altında bir şey olursa diye bekliyor. Firmalarda nakit akışı sıkıntı olursa ve bankalarda bu durumu çözmezse, Türkiye’de gayrimenkul sektöründe büyük sıkıntılar olabilir. Bıçak kemiğe dayandı demek haksızlık olur ancak gidişat böyle olursa 2018'in ortasında sıkıntıları daha ciddi hissedeceğiz. İlk seçenek, bankaların faizleri düşürmesi gerekiyor. Faizlerde hareketlenme olursa satış hemen başlar. Ben konut alıcılarına şunu soyluyorum, Türkiye tarihinin en imkanlı satış dönemindeyiz. Altın ve dövizden, faizli parayla vedalaşıp konuta yatırım yapmaları gerekiyor. İstikrar oluştuğu anda bu aldıkları konutların fiyatı katlanacak. Yatırım yapmanın tam zamanı.” 

Belediye Başkanları bölgedeki son gelişmeleri değerlendirdi

‘Erzurum’un Potansiyeli ve Geleceği’ başlıklı oturumda ise Erkonut Yönetim Kurulu Başkanı Selami Keskin, Polat Holding Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Polat, kentin geleceğine ve yatırım potansiyeline yönelik görüşlerini anlattılar. Zirvenin ‘Cazibe Kentler’ başlıklı oturumunda, ekonomik kalkınma amacıyla 23 ili kapsayan ‘Cazibe Merkezi Programı’na seçilen illerin belediye başkanlarından Erzincan Belediye Başkanı Cemalettin Başsoy, Gümüşhane Belediye Başkanı Ercan Çimen ve Erzurum Aziziye Belediye Başkanı Muhammed Cevdet Orhan, bölgenin potansiyeli ile ilgili görüşlerini paylaştılar.